Riječ je o nekoliko desetina tekstova esejističkog žanra, možda i o radovima koje je autor doc. dr Božo Vuković ljekar, internista, kardiolog, sabrao i napisao u formi jedne omanje knjige, koja je objavljena prije desetak godina. Svojevremeno ja sam bio u zgodnoj prilici da napišem osvrt na tu knjigu, što sam i obznanio u svojoj knjizi „Duševno zdravlje i kriza“, štampanoj 2012. godine. Taj dio teksta, prikaz, ili osvrt manjoj doradi saopštavam u ovoj sjetnoj prigodi. Rukopis ove knjige sadrži 27 tekstova (možda i tema). U uvodu autor nas obavještava da će se baviti problemima stresa, njegovoj „štetnosti na dušu i srce.“ Autor je dao valjanu, savremenu definiciju stresa, kao i mogućnost njene operacionalizacije. U svojim istraživanjima, on je često koristio opservacioni postupak i koristio nestandardne i nekonvencionalne medicinske metode, što je kod nekih ljekara izazivalo sumnju u vrijednosti takvog postupka i mogućnosti njegove implementacije u medicinske svrhe. Naime, on je koristio beletrističko-esejistički opservacije, tipa anegdota, odnosno narodnog stvaralaštva, što je inače dio autorove personalne prepoznatljivosti, u medicinskim istraživanjima i razmišljanjima, a bila jedna od crta njegovog karaktera.

Šest tekstova (radova) u ovoj knjizi autor je posvetio odnosu između stresa i srčanog udara, i na osnovu zapažanja predložio načine, postupak i tretman takvih pacijenata, kao i mjere profilakse srčanog udara u okolnostima stresa (neprijatnog životnog iskustva). U dva teksta „Njegošev opis straha od vulkana i zemljotresa“ i „Ljubomir Nenadović o Njegošu i strahu“, autor koristi komentare i opise ovog poznatog srpskog putopisca, vjerujući da je Njegoš tada bio pod stresom. Autor dalje preko njemu zanimljive literature (narodne poezije i drugih narodnih umotvorina), bavi se eksplikacijama stresa u sljedećim tekstovima: „Zapisi o naprasnoj smrti i legendi u narodnoj poeziji („Smrt majke Jugović“ i slično). Autor se bavi pitanjima straha, smrti i žalosti i u crnogorskoj prozi i slično.

Prof. dr Mirko Peković

„Emocionalni stres, uzrok oboljenja krvnih žila“, je autorova interpretacija i komentar svojih i iskustava drugih autora vezano za obolijevanje srca u doživljajima stresa i distresa, što su činjenice koje savremeni život situira i svjedoči. „Stres kao neposredni povod iznenadne smrti“, napisao je dr Vuković inspirisan događajem kada je nakon neprijatnog (stresnog) životnog iskustva umro jedan konobar u Ulcinju. „Žestok stres i gubitak imovine i ličnog dostojanstva“ je tekst gdje autor opisuje kazus koji je bio pod snažnim stresom (sušena mu je kuća), nakon čega je on poslije kratkog vremena umro.

„Stres i krvni pritisak“ i „Primjer djelovanja straha od smrti na psihu i krvni pritisak“ su teksstovi, gdje autor interpretira iskustva drugih autora (dr J. Novosel), te komentar vezan za jedan slučaj koji je doživio stresno iskustvo. Ali mu oficijelne psihijatrijske intervencije za amortizaciju stresnog iskustva nijesu pomogle, te se obratio nadriljekarima (alternativna medicina), nakon čega mu je bolest nestala, tvrdi autor. Zanimljive su medicinski i literalno, deskripcije u nekoliko tekstova: „Đilasova ambivalencija ili strah“, „Strah“, „Strah i hrabrost maršala Tita“, „Homoseksualnost-uspješno liječenje strahom od kažnjavanja“, „Strah i agresije urođene su emocije“, „Tjelesne manifestacije straha“ i drugo.

U tekstu „Poučni primjeri iz svakodnevne ljekarske prakse“, autor saopštava i interpretira Engelova (1978.) iskustva u verifikaciji kobnih posljedica na mentalno i tjelesno zdravlje ljudi koji su pod stresom i stresnim okolnostima. „Žalost“ je tekst u vezi sa nesrećnim slučajem koji se desio 1962. godine prilikom pada skele na mostu Pjenavac na rijeci Morači, kada je poginulo 26 radnika. Autor sopštava svoja neposredna iskustva sa nekim od povrijeđenih radnika (pacijenata). Ovom prilikom problematizira fenomen žalosti, kao psihološkom entitetu i formi katarze (abreagovanja) za poginulim. Na kraju ovog rukopisa u tekstu pod naslovom „Stres u vrtlogu života-straha i žalosti“, autor govori o problemima življenja, strahu i žalosti, dodajući da je strah, kao psihosocijalna kategorija ostao i dalje zagonetan, psihijatrima, psiholozima i srodnim esnafima.

I na kraju slijedi konvencionalni zaključak da je stres visokopersonalizovan psihosocijalni i medicinski fenomen, koji će još zadugo opsjedati nauku i naučnike raznih profila, te da je u eksplikaciji ovog problema nužan integralistički pristup.

Piše: Prof. dr Mirko Peković, neuropsihijatar

POSTAVI ODGOVOR

Molimo unesite svoj komentar!
Ovdje unesite svoje ime