Kada se pomene planinarstvo, laici odmah pomisle na aktivnosti posebne vrste entuzijasta i avanturista po grebenima, stijenama i nedostupima planinskih vrhova, na sniježnim i ledom okovanim padinama sa cepinima, užadima, sprecifičnom odećom i obućom i opremom na rančevima.

Ove aktivnosti su dugo smatrane avanturističkim posebnih zaljubljenika u prirodu i boravak u njoj, a ne kao sport. U ovakvom tumačenju imalo je dosta istine, a i više zabluda. Planinarstvo u sadašnjem vremenu je, definitivno oblik, sporta sa nizom specifičnih grana i kategorija koji se realizuje u prirodnom ambijentu. Neki ovaj sport svrstavaju na drugo mjesto po težini, odmah iza ronjenja. U savremenom planinarstvu se vremenom razvilo niz sportskih, sportsko – rekreativnih, edukativnih, ekoloških, humanih i drugih aktivnosti u prirodi za potrebe svih kategorija ljudske populacije, kraće rečeno, od 7 – 97 godina. Obuhvata sadržaje od rekreativnih do ekstremnih sportskih, rekreativnih i drugih u vezi s tim, tj. aktivnostima u prosječnim do veoma složenim uslovima okruženja i potreba (geografskih i vremenskih. Pojednostavljeno,obuhvata aktivnosti od šetnje preko pješačenja, trčanja, planinarskih pohoda i uspona, te specifičnih sadržaja sportskih i posebnih ekstremnih disciplina najvišeg nivoa planinarstva – alpinizma sve do ekspedicija kao krajnjih dometa. Kompleksnost planinarstva se ogleda u tome da sa ostalim neophodnim sadržajima koje su sastavni dio aktivnosti edukacije, takmičenja, istraživanjai drugim humanim (ekološkim i spasilačkim) aktivnostima na lokalnom, državnom i međunarodnom nivou koje je tijesno povezano i uslovljeno sa prirodnim resursima. Tako se planinarstvo vremenom razvijalo organizaciono i stvaralo svoje asocijacije, svoja pravila i kodekse primjereno uslovima sredine i potreba u kojim je nastajalo, pa se i različito tumačila njegova uloga i mjesto u sportu ili drugim društvenim aktivnostima.

Zahtjevan a najjednostavniji dio planinarstva

Ustaljeno je, ali neopravdano, da se sportsko rekreativne i rekreativne aktivnosti miješaju sa pješačenjem, koje se trenutno popularno nazivaju „treking“ ili ti „livadarenje“ i ne svrstavaju ih u planinarstvo. To su prije svega osnovni, najmasovniji, bez posebnih zahtjeva, najeftiniji i najprimjereniji i početni sadržaji planinarstva. Dakle, planinarstvo je sport, rekreacija i organizovan i zdrav boravak u prirodi. Planinarstvo (klasično planinarenje) je skup aktivnosti pojedinaca i grupa (klubova) koje organizovano realizuju ili upražnjavaju prema svojim psiho – fizičkim predispozicijama u prirodi na uređenim (markiranim) stazama i drugoj infrastrukturi. Prema zahtjevnosti kretanje u prirodi po obilježenim stazama od 400 do 1500 mnm (brdski regioni), uz adekvatnu obuću i odjeću, štapove za pješačenje, prosječnu – solidnu kondiciju i minimum znanja o boravku u prirodi je početni i najjednostavniji nivo planinarstva. Na ovom nivou su idealni uslovi za realizivanje masovnih sportskih, sportsko – rekreativnih, edukativivnih i drugih sadržaja. Drugi nivo planinarstva po zahtjevnosti je determinisan da kretanje u planinama preko 1500 do 3000 mnm zahtijeva posebnu opremu za ekstremne klimatske i druge uslove, visok stepen psihofizičke kondicije, poznavanje osnovnih tehnika kretanja i osiguranja u stijenama na opasnim dionicama, snijegu i ledu te tako spada u visokogorsko planinarstvo (visokgorstvo). Ovaj nivo zahtijeva dobro znanje o kretanju u prirodi, boravak i postupke pojedinaca i grupa u složenim meteo uslovima, upotrebu sigurnosne opreme i mjere bezbjednosti. Samostalno, neorganizovano kretanje i improvizacije, a posebno kretanje van uređenih – obilježenih staza (kategorija teške planinarske staze) na ovom nivou je opasno. Dakle, planinarsto nije samo puko kretanje – hodanje i boravak u prirodi po uređenim stazama, već je to organizovan i kompleksan oblik integrisanog sporta, sportsko rekreativnih i drugih potreba savremenog čovjeka za boravkom u prirodi. Uključuje i realizaciju drugih specifičnih, pa i ekstremnih aktivnosti sa određenim stepenom zahtjevnosti od korisnika po pitanju neophodne opreme, psiho – fizičkih mogućnosti primjerenih ciljnim grupama korisnika. Već u sadašnjim uslovima su se razvili i svakim danom se proširuju novi sadržaji, kategorije i discipline u oblasti planinarstva kao što su: klasično planinarenje, nordijsko pješačenje (pješački putevi), planinski biciklizam (razvio se u posebnu granu sporta – maunt bike), nordijsko skijanje, hodanje na skijama, hodanje na krpljama i planinarsko (turno) skijanje, slobodno penjanje u stijenama (klimbing), sportsko penjanje na uređenim prirodnim i vještačkim stijenama, prolazak kanjonima rijeka (kanjoning), istraživanja i kretanja u raznim speleološkim objektima, planinarska orjentacija, orjentiring (razvio se u poseban sport), planinski i pješački maratoni, spašavanje u planini (GSS) u raznim vremenskim nepogodama i udesima u planini, ekološke i edukativne radionice za boravak u prirodi, planinarska fotografija… Svima je zajedničko da se svi sadržaji i aktivnosti odvijaju u prirodnom ambijentu, u cilju zadovoljavanja rekreativnih, sportskih, edukativnih i humanih potreba planinara i drugih korisnika koji može biti uređen (normalan) ili „divlji“ – ekstremni. Planinarski savez Crne Gore je krovna institucija udruženih planinarskih klubova koja preko nadležnih Ministarstava, stranih i domaćih partnera i donatora nastoji da se sadržaji planinarstva standardizuju, usaglase i valorizuju na adekvatan način, tako da se prirodni resursi na cijeloj teritoriji države zaštite na principima održivog razvoja, odnosno, da se kroz planinarstvo razvije neophodna infrastruktura i kapaciteti za potrebe bitnih i prioritetnih disciplina planinarstva, obezbjedi održivost planinarskih klubova i Saveza kroz saradnju sa srodnim sportskim i drugim asocijacijama u Crnoj Gori i na međunarodnom nivou.

Piše: Pavle S. Bandović (autor je načelnik Komisije PSCG za markacije, planinarske staze, pješačke puteve i Registar)

Izvor: Planinarskenovine

POSTAVI ODGOVOR

Molimo unesite svoj komentar!
Ovdje unesite svoje ime