Priča govori o putu kojim su djevojke iz Kolašina prošle u želji da očuvaju
stari, arhaični način a cappella pjevanja sa povremenim sazvukom sekunde, kome je
u Crnoj Gori prijetilo potpuno nestajanje. Napisao ju je Davor Sedlarević, a
organizatori su prepoznali originalnost projekta i odobrili sredstva kojim će se
pospješiti očuvanje ove neobične vještine.
Dani evropske baštine (EHD) su najvidljiviji participativni kulturni događaj koji dijeli
evropsko stanovništvo. Više od 70 000 događaja organizovanih svake godine u 50
evropskih država potpisnica Evropske konvencije o kulturi privlače do 30
miliona posjetilaca. EHD, kao zajednička akcija Savjeta Evrope i Evropske Unije,
predstavljaju jedinstven primjer građanske inicijative koju organizuju i dijele milioni
evropskih građana. Svaki EHD događaj i svaki posjetilac tih događaja predstavljaju
unikatnu evropsku priču. Događaji se organizuju u cilju proslave zajedničkog
nasljeđa, omogućavanja pristupa svima, stvaranja prilika za međugeneracijske
razmjene i jačaju zajednice uključene u njih. Upravo su „Đude“ potvrdile mjesto
Kolašina i Crne Gore u evropskoj porodici naroda, dokazale vrijednost našeg starijeg
muzičkog nasljeđa i velike mogućnosti malih lokalnih zajednica kada se ujedine i
prepoznaju sopstvenu posebnost.
Savjet Evrope, Evropska Unija i Nacionalni koordinatori EHD odlučili su da
raspišu Poziv za priče o Danima evropske baštine, a Inicijativa je imala cilj da
istakne priče povezane sa EHD događajima i da omogući pojedincima i
organizacijama da podijele svoju priču.
Inicijativa identifikuje evropsku dimenziju raznih lokalnih nasljeđa i rada na njima
koji preduzimaju zajednice u Evropi. To se odnosi na prošle ili postojeće „priče” o
evropskom nasljeđu koje zajednice žele da podijele i, u drugoj fazi, potencijalno se
razviju u konkretan projekat za dalji doprinos svojim zajednicama. Dani evropskih
priča o nasljeđu lansirani su kao jedna od ključnih inicijativa u okviru Evropske
godine kulturnog nasljeđa (EICH) još od 2018. godine i to pod dva slogana:
„Umjetnost dijeljenja“ i „Naše nasljeđe: Gdje se prošlost susreće sa
budućnošću“.
Prethodnih godina pjevačka grupa je učestvovala u nekoliko obilježavanja Dana
evropskog nasljeđa i to u projektima “Tragom starih audio zapisa sa Blatine” ,
“Pjevačka grupa “Đude” – eho predaka” (različiti tipovi pjevanja u Crnoj Gori),
„Tri žene kao prenosioci nasljeđa“, „Dan obojen nasljeđem“ (za osobe ometene
u razvoju) i td.
U nagrađenoj storiji, između ostalog, navodi se: „Đude jesu Evropa. Đude su kontinuitet.
One su dokaz da žene u jednoj tradicionalnoj kulturi imaju vrlo važno mjesto i da su
svjesne toga, a šta je to nego evropska dimenzija!? Ovaj primjer će uticati na hrabrost
ostalih malih zajednica u Evropi da vjeruju u sebe i svoje snove i da ništa nije zauvijek
izgubljeno. Bez obzira na veličinu naroda, na rodnu pripadnost ili arhaičnost, Evropa

je jedna kulturna adresa sa mnoštvom malih stanica koje je čine specifičnom. Desetak
djevojaka je promijenilo muzičku istoriju jednog naroda – pratite njihov primjer! Bez
ženske pjevačke grupe „Đude“ arhaično dvoglasno pjevanje u Crnoj Gori bilo bi
zauvijek izgubljeno. Ovako, ono ostaje ravnopravan dio evropske kulture i obogaćuje
je svojom ruralnošću podsjećajući na postojanje različitih muzičkih sistema i pravila u
mikrozajednicama Starog Kontinenta. Nakon „Đuda“, da li će doći neke nove „Đude“?
Da li je misija ispunjena?“
Na linku Opstajanje – Glasovi Brda – Đude Kolašin možete pročitati cijelu priču, a na linku
Nagrađene evropske priče vidjeti sve pobjednike.
Ove godine, „Đude“ su na savršen način povezale prošlost i i budućnost. Prikupile su
muzička svjedočanstva koja daju uvid u to kako zajednice razumiju evropsku
dimenziju lokalnog nasleđa. Još jedna važna činjenica jeste i potvrda uloge žene u
očuvanju, interpretaciji i osavremenjavanju nasljeđa. Projekat će implementirati
NVU CIRTIP, biće organizovane besplatne radionice pjevanja u Kolašinu tokom
ljeta, predavanja međunarodnih eksperata, snimanje pjesama i promotivnog kratkog
spota sa motivima kolašinske prirode, a dodatnu podršku pružiće Opština Kolašin,
JU Centar za kulturu Kolašin, KUD „Mijat Mašković“ i partneri Nacionalni
park Biogradska Gora, Ski-centar Kolašin 1600 i Turistička organizacija
Kolašina. Posebnu zahvalnost „Đude“ izražavaju Ministarstvu kulture Crne
Gore.

N.S