U Beogradu je četvrtog jula, 1941. godine održan sastanak Politbiroa Centralnog komiteta komunističke partije Jugoslavije, a sjednicom je rukovodio Generalni sekretar Josip Broz Tito.

Sastanku  u kući  Ribnikara,  prisustvovali su: Milovan Đilas, Aleksandar Ranković, Svetozar Vukmanović – Tempo, Ivo Lola Ribar, Ivan Milutinović, Sreten Žujović, Rade Končar, Edvard Kardelj i Franc Leskovšek.

Donijeta je istorijska odluka o početku oružane borbe protiv fašističkog okupatora.

Izabrani su opunomoćenici, odnosno delegati i upućeni da odluku Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije prenesu Pokrajinskim, odnosno nacionalnim komitetima.

U Ravnom Lazu, Piperi, 8. jula 1941. godine, održan je sastanak Pokrajinskog komiteta komunističke partije Jugoslavije za Crnu Goru, Boku i Sandžak.

Sastanku su prisustvovali Milovan Đilas, delegat CK KPJ; Božo Ljumović, politički sekretar Pokrajinskog komiteta; Blažo Jovanović, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta  i članovi Pokrajinskog komiteta, Radoje Dakić, Krsto Popivoda, Budo Tomović, Savo Brković, Vido Uskoković i Periša Vujošević.

Sastanak je trajao oko tri sata i jednoglasno je prihaćena, odnosno donešena odluka da se otpočne sa oružanom akcijom protiv italijanskog okupatora.

U Crnoj Gori je tada bilo 1.800 članova Komunističke partije Jugoslavije i 3.000 članova Saveza komunističke omladine Jugoslavije.

Ustanak u Crnoj Gori je buknuo 13. jula 1941. godine i predstavljao fenomen u okupiranoj Evropi, jer je prerastao u opštenarodni i antifašistički rat.

Za nedjelju dana oslobođeno je tri četvrtine okupirane zemlje, a u ustanku je učestvovalo preko 30.000 boraca.

Okupator je angažovao 150.000 svojih  vojnika  i kolaboracionista.

Trinaestojulski ustanak je bio primjer za ugled, a djelovao je i na druge narode da krenu u borbu protiv fašizma.

Francuski filozof Žan Pol Sartr je izjavio da je trinaestojulski ustanak 1941. godine “najveličanstveniji trenutak evropske istorije”.

Nakon mjesec i nešto dana, ustanak je privremeno ugušen. Izuzetno je veliki doprinos naroda Crne Gore porazu fašizma.

Kolašin je bio ratna prijestonica Crne Gore, jer od početka  novembra 1943. pa do sredine avgusta 1944. u srezu kolašinskom bilo je sjedište rukovodstva Narodnoolsobodilačkog pokreta Crne Gore i Boke.

15. i 16. novembra 1943. godine održana je skupština rodoljuba Crne Gore i Boke. Prisustvovalo je 544 delegata, na kojoj je konstituisano Zemaljsko antifašističko  vijeće narodnog oslobođenja (ZAVNO), Crne Gore i Boke.

25. novembra  1943. godine u Kolašinu je održan prvi Kongres antifašističke omladine Crne Gore i Boke, kome je prisustvovalo 800 delegata.

5. i 6.  decembra 1943. godine održan je u zgradi kolašinske gimnazije prvi Kongres antifašističkog fronta žena Crne Gore i Boke.

Drugo zasijedanje ZAVNO Crne Gore i Boke bilo je 16. i 17. 02.1944. godine, takođe u Kolašinu.

Na trećem zasijedanju ZAVNO Crne Gore i Boke 14,15, 16. 07. 1944. u Kolašinu je donijeta odluka o njegovom pretvaranju u Crnogorsku antifašističku skupštinu narodnog oslobođenja i postala najviše zakonodavno i izvršno tijelo Crne Gore, u okviru Demokratske Federativne Jugoslavije.

Crnogorske jedinice su učestvovale u oslobođenju svih republika, osim Makedonije.

Drugi svjetski rat u Evropi je završen kapitulacijom Njemačke, a zvanična  ratifikacija je izvršena u Berlinu 09.maja 1945. godine.

To je Dan Pobjede nad fašizmom, koji je danas  i Dan Evrope.

I pored kapitulacije, Njemci i kvislinzi na jugoslvenskom frontu produžili su borbu do 15. maja, kada ih je jugoslovenska armija prinudila na kapitulaciju.

Time je rat u  Evropi bio završen.

 

                                                                                         Piše: Milan Maretić

POSTAVI ODGOVOR

Molimo unesite svoj komentar!
Ovdje unesite svoje ime